مهم ترین و دیرینترین اثرها باستانی دامغان مسجدی میباشد پر اسم و رسم شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد به تاریخانه یا این که ناریخانه که طبق پژوهش ها اداره آحاد باستان شناسی پیش از اشراف اعراب بر جمهوری اسلامی ایران آتشکده بوده و بعداً به مسجد تبدیل گردیدهاست. ساختمان بنای دوباره آن مرتبط با قرن دوم هجری میباشد، و مشی ساختمان آن نیز به مدل بناهای عصر ساسانیان است، رزرو حسینیه نصرت مشهد این مسجد که فعلا به طور تقریبً مخروب و متروک میباشد، در جنوب شرقی شهر دامغان واقع شده آنچه از ساختمان مسجد مانده ردیفهایی میباشد مدور که با آجرهایی به ارتفاع 35 و به پهنا 34 و قطر 7 سانتیمتر درست شده و به اسم چهل ردیف دارای شهرت میباشد. آدرس حسینیه نصرت مشهد تعداد ردیفها 26 عدد است که 18 ردیف آن در یک طف و 5 ردیف در سمت دیگر و 3 ردیف در مقابل قرار گرفته میباشد. اطراف هر ردیف نزدیک به 5 متر و ارتفاعش از سطح زمین تا محلی که طاقها بر آن متکی میباشد 84/2 متر و تا پشت بام 6 متر است. طاقهای این ساختمان به گذر زمان مجال فرو ریخته بوده البته در یکسری سال گذشته به کارایی میرزا آقا عاملی واعظ دامغان از محل وجوه عدهآوری حسینیه نصرت مشهد گردیده از عموم شهر با آجر نپخته بر طاقهای سابق الذکر سقف زدهاند که حال باقی و پا برجا میباشد، در سمت مغرب مسجد در میان 6 دهانه و طاق، یک دهانه و طاق بزرگتری یه ارتفاع 12/14 متر و پهنا 03/5 متر وجود داراست، که اثر ها محراب و منبر مسجد دراین دهانه چشم میشود پهنا هر کدام از شش دهانه یا این که حیاط که در طرفین دهانه وسطی واقع گردیدهاند 36/6 متر میباشد. صحن مسجد نسبتاًً مربع صورت و یه ارتفاع 27 و پهنا 26 متر هست، در جنب مسجد تاریخانه سمت شمال مناری وجود دارااست که با خشت درست شده طول این منار اینک 26 متر میباشد و 86 پله از باطن داراست، دور و بر آن در ذیل نزدیک به 13 متر هست و به نسبت طول منار از سطح زمین از دور و بر آن کاسته میشود، به نحوی که عصر منار در صدر 8/6 متر میباشد، این منار رتبه ندارد و از روی زمین مدور درست شده نقوشی از خشت در روی منار است که به منزله نما و تزئین آن به حساب میآید، در طول 5/10 متری کتیبهای از خشت به خط کوفی ایه به پهنا 30/1 متر که صرفا (الامیر السید الاجل) از آن خوانده میگردد. آجرهایی که در ساختمان داخلی به شغل رفته به قطر 4 تا 5/4 سانتیمتر و به ارتفاع و پهنا 22 سانتیمتر و آجرهایی که در تزئینات فرنگی مستعمل به ارتفاع 5/17 و به پهنا 17 و به قطر 5/3 سانتیمتر میباشد. به گونه ای که مشاهده می شود طول این منار در قدیم بیشتر بوده و بیان کننده در تاثیر زلزله قسمتی از بالا و کلاهک آن فروریخته میباشد، بانی این منار بختیاربن محمد قاضی ایالت قومس و ممدوح مدرس منوچهری دامغانی میباشد که منار مسجد جامع سمنان نیز از بناهای او بشمار میرود.
در اینجا بی مناسبت وجود ندارد عین عقیدهای را که مسیو گدار در ارتباط تاریخانه دامغان داده از روی جزوه جغرافیای تاریخی دامغان تألیف اقبال یغمائی نقل از شماره 1 و 2 سال نخستین روزنامه مهر که از حیث متد و همینطور حرفه معماری آیتم مداقه میباشد درج کند:
مثالای از بناهایی که مقدم بر عصر سلجوقیان میباشد خواهیم توانست ارائه دهیم یعنی مقدم بر عصرای که مثال اساسی مساجد کشورایران در آن تشکیل یافته میباشد، دو مثال از دربین آن ها مسجد جامع نائین و تاریخانه دامغان میباشد. تاریخانه در معنای منزل خداست و آنرا مسجد چهلردیف هم مینامند و این رقم اکثر زمان ها در کشور ایران نماینده آن وجود ندارد که قطعاً چهل ردیف داشته باشد، بلکه در معنای ردیفهای گوناگون میباشد نقشه این سازه نقشه مساجد صدر اسلام میباشد. که از هر عنصر فرنگی عاری میباشد و برحسب تصادف هیچوقت آن را تعمیر نکردهاند، صرفا پیش آمده میباشد در عصر سلجوقیان به مکان مناره آجر و گلی آن که ریخته بود برجی از خشت پخته ساختهاند، این مناره نو را هم در مکان مناره قدیم نساختهاند بلکه در کنار آن سازه کردهاند، به گونه ای که صورت همگانی مهم سازه مانده میباشد این سازه هم چنانکه میبایستی باشد، مشتمل بر صحنی میباشد حدوداً مربع که از چهار طرف طاقهایی دارااست و یکی طاق نماها که عمیقخیس از دیگرافراد میباشد مکان مقصوره مسجد را داراست و به همین جهت مواجه با قبله میباشد در دیوار عقب این مقصوره محراب را ساختهاند که جهت قبله را مشخص میکند تا در موقع نماز با آن مواجه (محراب نخستین که با گچ بوده از در بین رفته و به مکان آن طاق، بنای موربی ساختهاند تا جهت قبله را که بدواً صحیح نکرده بودند اصلاح نمایند قبله مساجد کهن کشور ایران ظاهراً در بین 50 و 60درجه شمال شرقی و جنوب غربی نسبت به دلیل شمال مغناطیسی تاسیس شده است، تاریخانه 60 مرتبه، مسجد جامع سمنان 53 جايگاه، مسجد نائین 52 مرتبه، در طول آل تیمور قبله مسجد سمنان را 53 مرتبه مشخص کردهاند. قبله مسجد تاریخانه را به به عبارتی نهج اصلاح کردهاند و بایقین از به عبارتی زمان میباشد)
مهم ترین و دیرینترین اثرها باستانی دامغان مسجدی میباشد پر اسم و رسم شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد به تاریخانه یا این که ناریخانه که طبق پژوهش ها اداره آحاد باستان شناسی پیش از اشراف اعراب بر جمهوری اسلامی ایران آتشکده بوده و بعداً به مسجد تبدیل گردیدهاست. ساختمان بنای دوباره آن مرتبط با قرن دوم هجری میباشد، و مشی ساختمان آن نیز به مدل بناهای عصر ساسانیان است، رزرو حسینیه نصرت مشهد این مسجد که فعلا به طور تقریبً مخروب و متروک میباشد، در جنوب شرقی شهر دامغان واقع شده آنچه از ساختمان مسجد مانده ردیفهایی میباشد مدور که با آجرهایی به ارتفاع 35 و به پهنا 34 و قطر 7 سانتیمتر درست شده و به اسم چهل ردیف دارای شهرت میباشد. آدرس حسینیه نصرت مشهد تعداد ردیفها 26 عدد است که 18 ردیف آن در یک طف و 5 ردیف در سمت دیگر و 3 ردیف در مقابل قرار گرفته میباشد. اطراف هر ردیف نزدیک به 5 متر و ارتفاعش از سطح زمین تا محلی که طاقها بر آن متکی میباشد 84/2 متر و تا پشت بام 6 متر است. طاقهای این ساختمان به گذر زمان مجال فرو ریخته بوده البته در یکسری سال گذشته به کارایی میرزا آقا عاملی واعظ دامغان از محل وجوه عدهآوری حسینیه نصرت مشهد گردیده از عموم شهر با آجر نپخته بر طاقهای سابق الذکر سقف زدهاند که حال باقی و پا برجا میباشد، در سمت مغرب مسجد در میان 6 دهانه و طاق، یک دهانه و طاق بزرگتری یه ارتفاع 12/14 متر و پهنا 03/5 متر وجود داراست، که اثر ها محراب و منبر مسجد دراین دهانه چشم میشود پهنا هر کدام از شش دهانه یا این که حیاط که در طرفین دهانه وسطی واقع گردیدهاند 36/6 متر میباشد. صحن مسجد نسبتاًً مربع صورت و یه ارتفاع 27 و پهنا 26 متر هست، در جنب مسجد تاریخانه سمت شمال مناری وجود دارااست که با خشت درست شده طول این منار اینک 26 متر میباشد و 86 پله از باطن داراست، دور و بر آن در ذیل نزدیک به 13 متر هست و به نسبت طول منار از سطح زمین از دور و بر آن کاسته میشود، به نحوی که عصر منار در صدر 8/6 متر میباشد، این منار رتبه ندارد و از روی زمین مدور درست شده نقوشی از خشت در روی منار است که به منزله نما و تزئین آن به حساب میآید، در طول 5/10 متری کتیبهای از خشت به خط کوفی ایه به پهنا 30/1 متر که صرفا (الامیر السید الاجل) از آن خوانده میگردد. آجرهایی که در ساختمان داخلی به شغل رفته به قطر 4 تا 5/4 سانتیمتر و به ارتفاع و پهنا 22 سانتیمتر و آجرهایی که در تزئینات فرنگی مستعمل به ارتفاع 5/17 و به پهنا 17 و به قطر 5/3 سانتیمتر میباشد. به گونه ای که مشاهده می شود طول این منار در قدیم بیشتر بوده و بیان کننده در تاثیر زلزله قسمتی از بالا و کلاهک آن فروریخته میباشد، بانی این منار بختیاربن محمد قاضی ایالت قومس و ممدوح مدرس منوچهری دامغانی میباشد که منار مسجد جامع سمنان نیز از بناهای او بشمار میرود.
در اینجا بی مناسبت وجود ندارد عین عقیدهای را که مسیو گدار در ارتباط تاریخانه دامغان داده از روی جزوه جغرافیای تاریخی دامغان تألیف اقبال یغمائی نقل از شماره 1 و 2 سال نخستین روزنامه مهر که از حیث متد و همینطور حرفه معماری آیتم مداقه میباشد درج کند:
مثالای از بناهایی که مقدم بر عصر سلجوقیان میباشد خواهیم توانست ارائه دهیم یعنی مقدم بر عصرای که مثال اساسی مساجد کشورایران در آن تشکیل یافته میباشد، دو مثال از دربین آن ها مسجد جامع نائین و تاریخانه دامغان میباشد. تاریخانه در معنای منزل خداست و آنرا مسجد چهلردیف هم مینامند و این رقم اکثر زمان ها در کشور ایران نماینده آن وجود ندارد که قطعاً چهل ردیف داشته باشد، بلکه در معنای ردیفهای گوناگون میباشد نقشه این سازه نقشه مساجد صدر اسلام میباشد. که از هر عنصر فرنگی عاری میباشد و برحسب تصادف هیچوقت آن را تعمیر نکردهاند، صرفا پیش آمده میباشد در عصر سلجوقیان به مکان مناره آجر و گلی آن که ریخته بود برجی از خشت پخته ساختهاند، این مناره نو را هم در مکان مناره قدیم نساختهاند بلکه در کنار آن سازه کردهاند، به گونه ای که صورت همگانی مهم سازه مانده میباشد این سازه هم چنانکه میبایستی باشد، مشتمل بر صحنی میباشد حدوداً مربع که از چهار طرف طاقهایی دارااست و یکی طاق نماها که عمیقخیس از دیگرافراد میباشد مکان مقصوره مسجد را داراست و به همین جهت مواجه با قبله میباشد در دیوار عقب این مقصوره محراب را ساختهاند که جهت قبله را مشخص میکند تا در موقع نماز با آن مواجه (محراب نخستین که با گچ بوده از در بین رفته و به مکان آن طاق، بنای موربی ساختهاند تا جهت قبله را که بدواً صحیح نکرده بودند اصلاح نمایند قبله مساجد کهن کشور ایران ظاهراً در بین 50 و 60درجه شمال شرقی و جنوب غربی نسبت به دلیل شمال مغناطیسی تاسیس شده است، تاریخانه 60 مرتبه، مسجد جامع سمنان 53 جايگاه، مسجد نائین 52 مرتبه، در طول آل تیمور قبله مسجد سمنان را 53 مرتبه مشخص کردهاند. قبله مسجد تاریخانه را به به عبارتی نهج اصلاح کردهاند و بایقین از به عبارتی زمان میباشد)

مراسم محرم در حسینیه نصرت مشهد؛ راهنمای کامل حضور در مجالس عزاداری